Ord om fjell

Foto: Liv Å. Mathisen av Tor Jonsson John Nyustumo les No dryp det blod i snø. Det bed frå svarte augnedjupet,  – og angestbåra bevrar gjennom hold: Eit stakkarsting, ei livredd rjupe, som, snarefanga, snart er død. Det kveldar over fjell. Og månen kliv imellom tindom, i kalde hjartelause himmelhav. Ein vindgust sældar snø på rindom og kverv i kvit og månljos kveld. Ei stjernebru er strødd, med æveblenk i jordlivsdagar,  – ho speglar seg i svarte augnerømd. Og nordljosteppet skjelv og blagar. Men auga stivnar, gjennomglødd. Her hjelp 'kje bøn, her hjelp 'kje gråt. For livet sjølv dreg snara åt og kvæver i den kvite snø ei von, eit einsleg minne om sumar over fjell og finne. Kjelde: Mogning i mørkret , Noregs Boklag, 1943, s. 41

Foto: Rannveig B. Bakken av Tor Jonsson Even Lusæter les Nordved Sjong Eg går her og vinglar og vimar på strendom ein stad nordved Sjong. For minnet krev sine timar – og helst vil det ha ein song. Eg set meg varleg og ventar til tida går att og bak. Og kvelden kjem att og hentar eit gloande månevrak. Kveldsvinden hullar ein springar. Og kvelden gøymer ei natt. På vatnet gjer fisken ringar, dei kverv og kjem aldri att – Da klårnar det opp eit minne på strendom ein stad nordved Sjong: Ein kveld eg møtte ei kvinne for fyrste og siste gong. Og augo dei smilte: Tak meg. Men tanken kalla det svik: Brenn ikkje bruene bak deg. Slikt er for den som er rik. Men sumaren vart til ein domar: Syt 'kje for lekam og sjel. I bergom står tusen blomar og blømer seg beint i hel. –  – – Bårene bevrar kring osen, og månen sår sylv over sjo. Og dagen ...

Foto: Morten Kielland av Tor Jonsson Even Lusæter les Grava gråstein utor veitom. Bera lyftarstein opp mot høgste leitom- Lyfte draumen opp or einsemddjup. Bera draumen bort frå stygge stup. Vera ein. Bera stein. Stein er søkkt djupt i dy. Bera - Byggje høgt- Byggje tårn mot sky. Bera stein. Gjera draumen stor. Byggje tårn, bru frå jord- Byggje høgt over li og lein- Bera denne draumen- Bera stein. Kjelde: Dikt i samling , 1967, s. 174.

Even Lusæter les. Foto: Rita Mundal av Tor Jonsson Eg er grana, mørk og stur. Du er bjørka. Du er brur under fager himmel. Båe er vi norsk natur. Eg er molda, djup og svart. Du er såkorn, blankt og bjart. Du ber alle voner. Båe er vi det vi vart. Eg er berg og naken li. Du er tjørn med himmel i. Båe er vi landet . Evig, evig er du mi. Kjelde: Dikt i samling, Noregs boklag, 1967, s. 94

Sigmund Bråtet les diktet. Foto: Merete Byrøygard av Tor Jonsson Eg ligg på draumegras i avferdsange frå alt ei frostnatt femnde mellom fjell. I siste skøyre seinhausttimen er det mange som helsar livet med eit stilt farvel. Du vilje som var med da isen slipa si strenge rune i det mørke land, du sveiper inn i sky den siste haustsolstripa og knuser gleda med ei knokut hand. Du frøyser blomeblod til småe stjerner,  du svarte lagnad, - slikt skal evig skje. Du strålar kulde inn i alle strå og kjerner og døyver verk i sår på gamle tre. Det lyser gulna lauv som glør i graset. Det doggast over livsens svik og svir. Mot himmelranda logar fjell i haustekstase. Det blånar frost og død frå det som blir - Eg ligg på draumegras og ser dei mørke dagar i sprang for livet mot ein mektig vår. Eg høyrer sevjesus ein stad og ser det svagar ei blomegrein der guden går og går - Kjelde: Dikt i samling, Noregs boklag, 1967, s. 104

Even Lusæter les . Foto: Rita Mundal av Tor Jonsson Kven skal eg takke for det eg fekk sjå sola gå under og berga bli blå? Kven skal eg takke for all denne æra i dette å gå her og vera og vera - Kven skal eg takke for det eg fekk li så gleda fekk grunn å røte seg i? Skogen har gøymt meg og jord har eg femnt, men kven eg skal takke har ingen nemnt. Det bleka mot blånar i nattsvarte brunn, men takken låg blodlaus som bøn i min munn. Kven er du, gjevar? Kvi teier du still? Di ordløyse fører ein vantru vill. Du namnlause gjevar, eg finn ikkje fred før eg kan takke for alt som laut skje - Men kjem du kje nær meg så takkar eg henne du gav meg for det eg skal brenne og brenne - Kjelde: Dikt i samling, Samlaget, 1987, s. 187

Lyd og foto: Even Lusæter av Tor Jonsson Dagen står kald kring vårt hjarte i otta før gravsens gry. Kring dagen står fjella svarte, – stengt er det alle stader med tind over tind mot den bleike sky. Eg fylgjer dagen mot soleglad og drygjer i einseto øvst oppi tindom – Men alle tindar skal natta ta – Kjelde: Ei dagbok for mitt hjarte , Noregs Boklag, 1951, s. 48