Det er hyven

Ragnar Sønstebø les diktet. Foto: erikenger.com

av Ragnar Solberg

Det er hyven kalven kjøm att og bak,
sa'n Klen-Ola, på kneom 'n krak.
-N gol og fulgde med ståkom stødt.
Dilder-Martin og Dilder-Oline,
sa'o Mosyst, fadder åt manne sine:
Det er hyven å vera født.

Det er hyven ner vette og vokste -
sa'n Vehll-Frek, ein syrill ha' svellhogste -
fylgjest åt, er tå såmå slagje.
Hyven med tåto, sa Buttil-Botta,
ho ga ikkje suge ho, damåtta.
Hyven, sa Sjafsen, er sist på dagje.

Hyven er mennan med sol i rutom.
Hyven! log jenta, slå an med gutom.
- Illrote ha' ingen tå vælstand:
Reise på marktnan, drive på onne,
væra på verde og frelse konnet;
men Gud fri deg for gode åtland.

Det er hyven, sa guten, i fjellet,
stille på rein, bli trøytt og maure,
somne inn onde ei måsåhelle
og vakne utkvilt og fiske aure,
og rangle roleg, tå stygge flugan,
te' sætre lyse i bakkehallet
og ong-budeia ho stilt kjøm  smugan'
og lære uppatt om syndefallet.

Det er hyven å slåss, si ein tå de militære.
         Fy fan for ei lære.

         Elske og halde fred.
         Det er hyven, det.

Kjelde: Ljos, Aschehoug 1953

Byggje tårn

Even Lusæter les diktet. Foto: Helge Kaasin

av Tor Jonsson

Grava gråstein
utor veitom.
Bera lyftarstein
opp mot høgste leitom-

Lyfte draumen
opp or einsemddjup.
Bera draumen
bort frå stygge stup.

Vera ein.
Bera stein.

Bekken

av Olav Øygard

Finn Sandum les diktet.  Foto: Sina Byrøygard

Den vesle bekken på fjellet sprang
og ned i dalen han trådde,
han tenkte ikkje på vegen lang
fyrr ut i havet han nådde.

Han sette avstad med song og sprett,
so kvit mot steinen han skuma;
og ned i dalen han nådde lett
der fossen dura og bruma.

Men ei han ansa um fossen skreik
so grovt at folk mest kje sansa;
han hivde seg i den ville leik
og lett på foten han dansa.

Og sidan saman dei for sin veg
til dei i sjøen fekk runne.
Der fekk han liggja og kvila seg,
for han sitt mål hadde vunne.

Kjelde: Vårsong: dikt i utval, Skjåk kommune, 2010, s. 23

Enda fins dæ folk mæ kaffekjel i sækk

Vegard Vigerust les sitt eige dikt.
Foto: www.kammeret.no/

Vidda ligg som ei helle tå gull,
og røsslyng og blodlyng har sylvdogg på bla'om,
og sjæle mi kjennest som fjeillmyrull.
Og dær framved stigje attmed ein foss
æ dæ så lugum ein rastplass for oss!
For enda fins det folk med kaffekjel i sækk,
oss tæk 'n fram og tænde bål ved bækk.
Da heild du trufast hanken med ei grein,
e ligg med nakka mot ein solvændt stein
og ser dæ tæva gjønnum tuten.
Ja, sup og svølg og kjeinn
kor mykje styrkjin reinn og breinn!
Og ner du attåt stire' inn i båle,
da æ dæ som um livet nådde måle!

Vidda ligg som ein botn tå bly
og regnskoidda driv over  myrdrag og måså,
og kroppen æ frosin og ynskje' se ly.
Da fins dæ eit bærg som hailla' seg ut,
der ha' dæ rætt samla seg spåkjærring-grut.
For enda fins det folk med kaffekjel i sækk,
oss tende bål om himiln sprækk og lækk.
Da heild du trufast hanken med ein kvist,
e stør meg imot bærgje akkurat som sist
og ser dæ tæva gjennom tuten.
Ja, sup og svølg og kjeinn
kor myrke strykjinn reinn og breinn!
Og ner du attåt stire inni båle,
da æ dæ som um live nådde måle!

Kjelde: Fjellskrift, eige forlag, 2004, s. 13

Vårvise

av Olav Aukrust

Merete Byrøygard les diktet og har tatt biletet.

Det tinar i varme sø'hall,
det brånar i bratte lier, -
det hev ikkje skjett noko snøfall
på lange, lange tider. - -
Våren er eikorleis komen,
ein vert både knipen og nåmen, -
jordi hev ingi ro,
heller ikkje mitt blod.

Gager kvige og stut
er slepte or fjøset ut,
våte, skjelvande mular
verar mot fjell og stular, -
verar mot sol og jord,
kjenner det veks og gror.

Vår'n er i bork vaken -
sevjevåt, spildrande naken
glid no kvite stolken
ut or sleipe holken,
der ung-guten sit og lagar
sylju-fløyta god
i einslege villmark-hagar,
og vekkjer so fagert eit ljod.

Kjelde: Dikt i samling, Gyldendal, s. 501

Gager: engasjere

Kuran og Turan

Ragnar Sønstebø les. Foto: nrk.no

av Ragnar Solberg

Kuran og Turan
og høyr kor det læt.
Den eine skratta,
hin sutra og græt.

Kuran og Turan
med sløng og med hopp
og skinande blank
og ormlugum kropp -

Kuran og Turan
snart snar og snart sein
blenkje og myrktna
og kjæla kring stein.

Sprett upp og spræna
og græv kvar åt se' -
glætt over svaberg
og spring messom te'.

Kverville kvitna
i kryss og i kross.
Før du veit ordet
er Kuran ein foss.

Men Turan knurra
og kvasst blir'n sint.
Han tær seg drag att
 - og detta gjekk fint!

Han små-klukka glad:
- Eg fekk større fall ...
Og Turan tura
og tralla ein trall.

Kuran og Turan?
Er det du som spør:
Viltre krabate
og to tvillingbrør.

Kuran og Turan
er fjellbekkje tvo -
møtes i sjøe
og stilt fell til ro.

Alle ligna oss
slike tvillingbrør
som famna  'n an'
i glømsel og dør -

Kjelde: Livsskurd, Aschehoug 1950

Vårblå himil i mars

Even Lusæter les diktet.
Foto: mostlys-dikt.origo.no

av Olav Aukrust

I stekkja, nedsnøa fjellskog gøymde,
var kjervi utrivne, lasset lesst.
Eg låg på lauvlasset, dorma, drøymde,
og morgonstjerna stod bleik i vest.
Og hesten lunka, og bjølla singla,
det song so vakkert i massing-dingla:
Å linge-ling, linge-linge-lan-
tobak og pipe, so går det an!

Eg låg på ryggen og såg på røyken
vart blåe risar og rare dyr.
Og heid og himil og eg og øyken
og alt ikring oss vart eventyr.
Kva er so gufsande friskt og godt som-
og mildt og drivkvitt og reint og blått som-
- å linge-ling, linge-linge -lei-
ein vårblå himil og mars på heid!

Det skein og blenkte so hål ein blåne,
der slede-meian' på vegen rann.
Og uthengd var det so blank ein måne,
og alt var vakkert og vel i stand.
Det var so inderleg mjukt og mildt, at
det rann so inderleg mjukt og stilt, at
- å linge-ling, linge-linge-lo-
all skog og vigge som fjetra stod.

Og grønt var lasset, og kvit var skogen,
og raud var himil'n i aust å sjå.
Og mi var stundi, og vårleg hugen,
og vakker ho som eg tenkte på...
Ho Guri Jukule, vakker-jenta,
kven var det, tru, som ho gjekk og venta?
Ja linge-ling, linge-linge-lan-
de'm ein fynge ho, ljote alt gå an!

Stekkje: Lauvstekkje

Kjelde: Dikt i samling, Gyldendal, 1967, s. 222

Frosne fosse

Jan Torgeir Lindsøe les.
Foto: http://www.kjentmannsmerket.org

av Georg Sauerwein

Frossne Fosse høgt i Li'om,
Frossen Kjærleik inni her;
Frosten utu gamle Ti'om
Frys der, mæ' e' einsle fer.

Frosne Fosse att fæ tine,
Ture villt i Vaarflomnatt:
Dæ, som fraus i Hjærtae mine,
Dæ fæ ailder tine att.

Frossne Fosse høgt i Li'om,
Haap og Elskog frossne her!
Tankaⁱnn, lel, fraa gamle Ti'om
Vakna, nær um Vaarn e' fer.


Kjelde: Frie Viso ifraa Viggu'n, ny utg. ved Jan Torgeir Lindsøe, 2006, s. 46, 1. utg. 1885

Trollveggen

Vegard Vigerust les sitt eige dikt. Opptak frå NRK.
Foto: Mittet design

av Vegard Vigerust

Eingong skal Trollveggen reise seg
bratt og svart
ikkje sjåande for andre enn deg.
Du veit du lyt vinne over han
om du skal overleva.

Da slår du inn boltar til å klive på.
Over avgrunnen leitar du etter feste
hamrar vilt på sorga si bringe
høyrer i råkalde vakennetter
eit steinhjarta slår.

Det er ikkje sant at boltane er sterke
men du legg ei tru i dei
som skal vega opp tyngsla i deg.
Såleis vil du lyfte deg fot for fot
bort frå livet du er på veg attende til.

Eller du legg berre trass
i stålspissen du borar inn
for å traversere
til ein ny avsats å koma seg opp frå.
Mot Trollveggen kjempar ein med alt.

Den som du helst teier med
som reiser seg når alle vegger har rasa saman
og som du ikkje veit kva er til.
I mørkret talar han til deg
om Betlehemsstigen han ville vera.

Bergteken er du.
Men det er ikkje døgervill du løyser boltane
og lèt dei single i djupet.
Smilen din er ikkje meiningslaus
for dei som skal klive etter deg.

Berre den skal sigre over Trollveggen
som aldri når fram
som aldri vender attende
som rastlaus slår inn nye boltar
medan andre søv
som ikkje lyer til ropet under seg
at alt er fåfengt
som heng i enden av livslina si
og strir seg vidare.
Einast han skal sigre.

Vegard Vigerust
Kjelde: Istid, Gyldendal, 1972, s. 50

Ailder meir vil eg her ifrå

Bjørn Sigurd Glorvigen les diktet. Foto: Bernhard Svendsgard

av Vegard Vigerust

Langt inni blåe Grimsdalfjelle
der vatnet renn utu himile klår,
legg eg meg ned på eit røslyng-stelle
og drikk så lippa mi kjennest sår.
Skirare vatn finst 'kje på jorde,
det skin som dogg på bergje.
Men akte deg, det er styggeleg kaldt,
- det frøyse' kav innåt mergje.

Langt inni blåe Grimsdalsfjelle
der alderdomen vart mildar å sjå,
legg eg meg ned på eit røslyng-stelle
og ailder meir vil eg her ifrå.
Vakrare død finst 'kje på jorde,
han er som vin på tongun.
Eg berre drikk te lippa bli' sår
og blodet frøysest i longun.


Kjelde: Evig unge Dovre, Dølaringen, 1993, s. 32