Bu

Merete Byrøygard les diktet. Foto: Rita Mundal

av Olav Aukrust

Vegen var gådd.
Varden var nådd.
Der kjende eg sæl,
der skyna eg vel:
Mitt liv må eg liva i kjærleik og tru.
No vil eg min vegen til bygder att snu.
Eg vil byggje min fridom ei bu.

Ikkje hus eller hytte,
hall eller horg.
Ikkje attlæst kloster,
slott eller borg.-
Ikkje byliv med gatur og torg.

Men mot himlen ein blånande
rein katedral,
med spir upp mot stjernur
i titusundtal,
og med tropp upp i fager spiral.

Ifrå hjartans grunn,
gjennom draum og mystikk,
strøyme lovsongen rein,
rise lengsels gotikk,
råde kjærleikens eigen logikk.

Eit upplyst tempel:
eit kjærleiks-sinn,
der gjevande geislar
går ut og går inn
med trui som vågar og vinn.

Ikkje rikdoms trå
i fortærande jag,
men nøgd med Guds nåde
som ny gjev kvar dag
eit strålande riddarslag.

Ikkje armodi myrk,
ikkje trældomsliv.
Men eit friviljug fatigdoms
fritt gjevne liv,
ja, eit åndeleg fjellbu-liv.

Kjelde: Dikt i samling, Gyldendal, 1954, s. 189

Det gol ein gauk

Ingebjørg Torgersrud les diktet.
Foto: Norsk ornitologisk forening

av Ole Arnfinn Torgersrud

Det gol ein gauk i lia.
Og døm som hørte på
gjekk måråvakne ut på svarte åkrer.
Ner synnagauken gjel,
er tia komme te å så.

Det gol ein gauk i lia.
Og mang ein gut dro gla
åt danserslettom borti bjørkelundom.
Ner austagauken gjel,
vil vakkergjenta svårå ja.

Det gol ein gauk i lia.
Og både folk og fe
såg eng og åker vaks og låvå lykke.
Ner vestagauken gjel,
da blir det fruktbart år og fred.

Det gol ein gauk i lia.
Det vart så tomt og audt
og stussleg borti gammelstugu-glasom.
Ner nordagauken gjel,
da spørs det daudt

Kjelde: Det gol ein gauk, Dølaringen boklag, 2001, s. 9

Syng, Dovre

Bjørn Sigurd Glorvigen les diktet. Foto: Hans H. Bjørstad

av Vegard Vigerust

Så pen ein bånsull syng ingor mor
som du syng, Dovre, du kvite kor.
Tindain dine og vindain dine
tona' stilt ifrå aille leiom,
sjogen driv over tome veigjom.
Ljose minne frå båndoms tid
syng på fjeillmål i sjæle mi.

E æ mo, og nå vil e såvå lengje.
E vil heim, og svive på mjuke vengje.
Syng Dovre, syng meg utu myrke blindom,
nå vårast landet kring Svånåtindom.

Og um e drogst imot fræmondt fjeill,
så va dæ Dovre som fækk meg leill.
Bygdin dine og dygdin dine
tona' stilt ifrå logne dalom,
sjogen driv innåt gamle svalom.
Ljose minne frå båndom tid
Syng på fjeillmål i sjæle mi.

Vegard Vigerust
Kjelde: Syng, Dovre

Bergbruri

Aslaug Vaa les sitt eige dikt, NRK, 1954. Foto: Aud Kvamme

av Aslaug Vaa
Kvar er lykka?
Stundom i eit vatn der himilen speglar seg -
der nutar og lidar og nes sym
som i ein glidande draum.

I kveld er det i eit fjøllvatn, mektugt og breidt
med æar som fysser uti,
kvite av isen frå fennan på vidda.
Og bratte reinar
med bjørkekrullar
og rape og viu og tett grøn brisk
stend på skallen i vatnet.

Ei bergbrur stod i ufsi og sprikte med den kvite serken sin
og spegla seg att i djupaste vatnet,
med´ tusen sjønnur dansa ut frå dei grøne skålin.
Ho er som lykka millom to menn´skje.
Ho er ikkje tidt å finne,
men ein dag stend ho der,
i harde berget,
og då er ho annleis enn alt anna.

Når bergbrurin speglar seg i myrke fjøllvatn,
er det to som smiler til einannan,
er det to som vaknar or draumen sin.
Når bergbrurin drys sjønnun sine ivi vassflata
er det to hugar som flyt i hop
og laugar seg på djupet
og leikar seg med blå himil og kvite skyir.

Kjelde: Fjell i ord og bilde, Samlaget, 1995, s. 84

Til ein namnlaus

Even Lusæter les diktet. Foto: Rita Mundal

av Tor Jonsson

Kven skal eg takke
for det eg fekk sjå
sola gå under
og berga bli blå?
Kven skal eg takke
for all denne æra
i dette å gå her
og vera og vera -

Kven skal eg takke
for det eg fekk li
så gleda fekk grunn
å røte seg i?
Skogen har gøymt meg
og jord har eg femnt,
men kven eg skal takke
har ingen nemnt.

Det bleka mot blånar
i nattsvarte brunn,
men takken låg blodlaus
som bøn i min munn.
Kven er du, gjevar?
Kvi teier du still?
Di ordløyse fører
ein vantru vill.

Du namnlause gjevar,
eg finn ikkje fred
før eg kan takke
for alt som laut skje -
Men kjem du kje nær meg
så takkar eg henne
du gav meg for det eg
skal brenne og brenne -

Kjelde: Dikt i samling, Samlaget, 1987, s. 187

Mjuk er myrulli

Helga R. Haugen les diktet.
Foto: Sigrun Eide

av Jan-Magnus Bruheim

Glad er fljugande ferdafuglen
på heime-veg.
Enda gladar er tanken min
som finn til deg.

Varm er stråla som soli sprænar
mot aur og urd.
Varmar enda er augnekaste
frå unge brur.

Mild er vindtonen der han tiskar
i lauv og lyng.
Enda mildar er voggesullen
som mori syng.

Mjuk er myrulli nordi morkom -
ho står så stur,
som stille, gråtande hjartesorgi
til sviki brur.

- - -

Mjuk er myrulli nordpå myrom,
ho dubbar bljug -.
Mjukar enn alt er kjærleikslengten
i mannahug.

Kjelde: Dikt i utval, Noregs boklag, 1981, s. 11

Mogop

Lisbet Venås les diktet sitt. Foto: M. Byrøygard

av Lisbet Lid Venås

Med den saftige
kvitsymrevåren syngjande
i våre vestlandshjarte
møtte vi nordakulingen
isande om øyro
der breane låg
og klumheldt vinteren fast.
Leitande etter teikn
austanfor alle minne...
Og brått: Eit syn
vi aldri hadde venta:
Lysande, smilande
mellom turre tuster
tett ved bakken;
lodden og kyllingmjuk
knoppferdig frå året før,
kvitlilla kronblad
lyfte fram ei sol av blomstermjøl og honning...
Eit under opna seg
ved kanten av snøen -
Fjellvåren
gav oss handa for alltid
og tok brodden
av kvitsymresaknet.

Kjelde: Norges fylkesblomster, Inger Gjærevoll, Tapir forlag, 1999

Sorg over sæterbudeia

Ingebjørg Torgersrud les diktet

av Ole Arnfinn Torgersrud

Du skulle sett ho Solveig,
sæterbudeia på Ro,
i fjor da ho flaug oppå stylom
og lokka hem kua te kvelds.
Ho va så velsigna fjell-kåt
og raulett og varm og god.
Ho song så dvergmålet svårå
i blåleitom langt te fjells.

Det ligg så grasgrøn ei slette
ein stan innved Vakkernut,
og der va det leik og livat
hår einaste laurdagskveld.
Der svinga ho Solveig springdans
så stakken stod ende ut
te måråsola kom trill-rund
og skein over alle fjell.

Det va itte rart at gutan
fekk hog te å freste fri.
Døm kappflaug ette`n Solveig
hår gong det let opp te dans.
Men det va ein som fekk lov te
å kalle ho gjenta si.
Og det va ein blankøygd gardgut
frå Liom som heitte Hans.

Du skulle sett ho Solveig
hos konsul Krohn inni by`n
i haust da ho kom hem på feri
med fjørhatt og høghæla skol
Ho hadde blodraude lipper
og sotsvarte augebryn,
og ingen i Øverbygda
kunn tru det skrømtet va ho.

Nå va ho skore tå mønster
frå Paris og Hollywood.
Ho himla med tome auger
og stunda på kino att.
Det va så gørr utpå landet,
men himmel og milde Gud
og gidamei for a Rita.
Nå va ho ein apekatt.

Ho reiste åt by`n att i går.
I kveld sitt ho visseleg bra
bak kullørte lamper på Bristol
og flørte med fullmektig Franz.
Men ingen i grenda kan gløme
hå raulett og vakker ho va
den tid ho va sæterbudeie
og fjell-kåt og glad tå`om Hans.

Kjelde: Det gol ein gauk, Dølaringen boklag, 2001 s. 74

Fjell-Norig

Sigmund Bråtet les diktet. Foto: Merete Byrøygard

av Olav Aukrust

Du salme i skogen, der vindsus syng
kvar linnvêrs natt,
du helsing frå villmark og végras og lyng -
støtt kjem du att.
Frå brisken den beiske og fine og stride,
frå fjellheim og viggur og vindheimar vide
kjem du, mitt hjarta til sorg og til trøyst,
du Fjell-Norigs inste, upphavlege røyst.

Du gufs av det norske, du ånd ifrå fjell -
di klage er mi.
Um ingen deg høyrer, eg høyrer deg lel,
og veit kva du lid.
Dei runer som gudgjevne her berre ljomar,
dei lengslur som her einast skin og ber blomar
ved aurgamal ile som her berre vell -
dei er det du syng um, du vindsus frå fjell.

Du høyrest av dine ved dag og ved natt,
du utesus.
Um folket ditt svik deg, kom sterkare att -
fyll vårt hus!
Å døyp oss i vårdagars dom over døden,
til kveik att på nytt av den norrøne mjøden, -
du gufs frå det høge som her vil bli storm;
lyft elden vår eigen, i ånd og i form!

Du fengje vårt inste og føre oss dit
som lengslune gjeng!
Det tindrar av bjørk, og det lyser av kvit
skogstjerne-eng - -
Det tek som når tora og storskri'u rullar,
det møter med barndom og bestemorsullar,
med fimleik og svle og urtids vin, -
og langleite blånar, og høgfjell skin!

Di klage forklagar oss, klumsa eg stend, -
gjev tol, gjev tol!
din djupaste løyndom er liv lage enn:
du skapte vårt mål.
Og du einast difor er etter vårt ynde:
vår lengting og lagnad, vårt lende og lynde,
det talar du ut um, og sjølve vårt kall
kann den lyde ut som er heilt i ditt vald.

Dei menn som um Fjell-Norig endå held vakt,
dei kjenner deg vel.
Alt folket skal eingong med glans av di makt,
med midtsamla sjel,
sin heimvegen velja og livsvoni vinne,
og tavlun' i graset då att skal me finne -
og då skal vår folkeånd gjeste sitt folk
og Fjell-Norig fagne sin fulltrugne tolk.

Kjelde: Dikt i samling, Gyldendal, 1967, s. 493

Végras: Skoggras, villgras

Snøsøte

Lisbet Venås les sitt eige dikt. Foto: sverrelunde.com

(Gentiana nivalis)

av Lisbet Lid Venås


Der du ventar

det minst

møter ho deg,

snøsøta

med si himmel-helsing

Blåare enn alt

som finst

svarar ho deg

- berre dagen

ikkje er for kald




Men gløymer du

å syna varme

vert augo

utan svar

Kjelde: Privat